Rozwierane
Skrzydło obraca się na zawiasach w bok, zwykle do wnętrza. Szczelina jest duża, więc wietrzenie jest szybkie, a zewnętrzną szybę w niskiej kondygnacji często da się dosięgnąć po otwarciu. Skrzydło potrzebuje jednak łuku w pomieszczeniu. Przy zlewie, szafce albo drzwiach wewnętrznych ten łuk bywa ważniejszy niż szerokość ramy.
Warto zapisać stronę zawiasów, patrząc od środka: lewe albo prawe. Od tego zależy, w którą stronę pójdzie klamka i czy firanka zahaczy o skrzydło.
Uchylno-rozwierane
To najczęstszy układ w polskich mieszkaniach. Jedna klamka ma zwykle kilka położeń: zamknięte, uchył i pełne otwarcie. Uchył puszcza powietrze górą i nie wymaga odsuwania wszystkiego z parapetu. Pełne otwarcie służy do mycia i do krótkiego, mocniejszego przewietrzenia.
Klamka w położeniu pośrednim, nazywanym czasem mikrowentylacją albo rozszczelnieniem, nie zastępuje wentylacji budynku. To szczelina w okuciu, a nie obliczony nawiew. Różnicę opisuje materiał o szczelności i kondensacji.
Co sprawdzić przy tym typie
- czy uchył nie uderza w roletę, półkę albo suszarkę,
- czy skrzydło w pełnym otwarciu mija kran i blat,
- czy w opisie okuć jest blokada błędnego położenia klamki — chroni narożnik, gdy ktoś przekręca klamkę przy niedomkniętym skrzydle.
Uchylne i stałe
Skrzydło tylko uchylne otwiera się górą albo dołem i nie daje pełnego przejścia. Sprawdza się w węższych miejscach, gdzie łuk rozwieranego skrzydła nie ma miejsca. Mycie strony zewnętrznej zależy wtedy od dostępu z zewnątrz albo od sąsiedniego skrzydła, które da się otworzyć szerzej.
Element stały, nazywany też fixem, nie ma skrzydła. Rama trzyma szybę. Światła jest zwykle więcej, bo nie ma skrzydła w skrzydle, ale szyby zewnętrznej nie umyje się przez otwarcie. Nad stałym dołem często pojawia się uchylna naświetla. Taki podział warto rozrysować, zanim ktoś założy, że „całe okno się otwiera”.
Przesuwne
Skrzydło jedzie w płaszczyźnie ściany, więc nie zabiera podłogi łukiem. To częsty wybór przy wyjściu na balkon i przy szerokich przeszkleniach. W opisach spotyka się dwa różne układy, których nie warto wrzucać do jednego worka.
- Odchylno-przesuwne. Skrzydło najpierw odsuwa się od uszczelki, a potem jedzie. Po zamknięciu docisk przypomina okno rozwiane. Próg bywa wyższy.
- Podnoszono-przesuwne. Skrzydło unosi się na rolkach i sunie. Próg jest zwykle niższy, a skrzydła cięższe. Udźwig okuć i szerokość światła przejścia czyta się z karty konkretnego systemu, nie z ogólnej nazwy „przesuw”.
Przy obu układach zostaw miejsce na skrzydło, które parkuje obok drugiego. Szerokość przejścia po otwarciu jest mniejsza niż szerokość całej konstrukcji.
Skrzydło, słupek i to, co jest tylko podziałem szyby
Na rysunku łatwo pomylić trzy rzeczy. Skrzydło się otwiera i ma własną ramę, okucie i klamkę. Słupek albo ślemię to element konstrukcji, który dzieli otwór na pola; może być stały, nawet gdy sąsiednie pole jest ruchome. Szpros naklejany albo międzyszybowy dzieli tylko wygląd zespolenia. Nie daje osobnego skrzydła i nie zmienia sposobu mycia.
Jeśli w opisie jest „okno dwuskrzydłowe”, dopytaj, czy oba pola mają klamkę, czy jedno jest stałe. Stałe pole bywa szersze i lżejsze w obsłudze, ale szybę z zewnątrz myje się wtedy z drabiny albo z podnośnika. Przy wymianie w bloku to często ważniejsze niż nazwa profilu. Mycie i dostęp opisuję niżej, a materiał ramy jest na stronie profili.
Kierunek otwarcia na rysunku
Samo „uchylno-rozwierne” nie mówi, w którą stronę idzie skrzydło. Na rzucie wnętrza klamka i zawiasy rysuje się od strony, z której okno się obsługuje. Przy zamówieniu liczy się też widok od zewnątrz, bo elewacja pokazuje odwrotność. Warto mieć obie informacje w jednym zdaniu: „klamka po prawej, patrząc z pokoju”.
Kolizje są lokalne. W kuchni skrzydło rozwiane w stronę zlewu uderza w baterię. Przy balkonie skrzydło otwarte do środka zachodzi na firanę i na drzwi, które otwierają się w tę samą stronę. Skrzydło uchylne koliduje z półką nad oknem, a nie z blatem. Dlatego lista z początku tej strony — rodzaj, kierunek, sąsiedztwo, mycie — jest krótsza niż pełny opis wyrobu i właśnie dlatego da się ją spisać przed wyborem szyby.
Okno pionowe i okno w dachu to nie ten sam zapis
Okno w ścianie i okno połaciowe różnią się nie tylko tym, jak się je otwiera. W warunkach technicznych mają osobne wartości współczynnika przenikania ciepła. Tekst o liczbach jest przy Uw. Tu wystarczy pamięć: karta „okna dachowego” nie podstawia się pod wymaganie dla okna pionowego i odwrotnie.
Ruch skrzydła w dachu ma własną geometrię. Oś obrotu bywa w połowie wysokości, a nie przy ościeżnicy jak w oknie rozwiernym. Nad głową liczy się, czy skrzydło w pozycji otwartej zostawia przejście i czy da się je domknąć bez wchodzenia na stołek. Tego nie rozstrzyga nazwa profilu PVC.
Roleta, moskitiera i łuk skrzydła
Osłona zewnętrzna zajmuje miejsce w świetle albo nad ramą. Jeśli skrzydło jest łukowe albo ma nietypowy słupek, pancerz rolety i prowadnica moskitiery mogą nie pokrywać się z podziałem pól. To widać na rysunku przekroju, nie na zdjęciu elewacji.
Moskitiera na skrzydle rozwieranym zdejmuje się inaczej niż ramka na oknie stałym. Przy uchyle siatka często zostaje w ramie, a skrzydło odchyla się za nią. Jeśli w mieszkaniu ma być i nawiew, i siatka, oba elementy wpisuje się obok siebie. Powietrze jest tematem strony o wentylacji, nie dodatkiem do klamki.
Co wpisać, zanim powstanie lista wymiarów
- Liczba skrzydeł i to, które pola są stałe.
- Rodzaj ruchu: rozwierne, uchylno-rozwierne, uchylne, przesuwne.
- Strona klamki patrząc z pomieszczenia.
- Sąsiedztwo: zlew, drzwi, grzejnik, półka, balkon.
- Czy szybę od zewnątrz da się umyć z tego mieszkania.
- Czy w ramie ma być nawiewnik, czy powietrze idzie inną drogą.
Wymiary ościeża, a nie starej ramy, dochodzą przy wymianie. Ciężar zespolenia, który to skrzydło ma unieść, dochodzi przy szybach. Szerokie skrzydło przesuwne i wąskie uchylne mogą dostać tę samą nazwę profilu, a inne okucie. Dlatego sposób otwierania zapisuje się osobno od materiału ramy.
